Oostelijke Eilanden/Kadijken (Amsterdam) · Welke boodschappenvoorziening verdient nader onderzoek?

Van 0,2 km naar 1 km binnen één wijk

Het CBS publiceert voor Oostelijke Eilanden/Kadijken een gemiddelde van 0,5 km tot de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. De gemeente Amsterdam komt op 0,5 km. Dat zijn afstanden vanaf woonadressen over de weg, gewogen naar bewoners. Van de 7 onderzochte buurten met ten minste 200 inwoners heeft Czaar Peterbuurt de kortste gepubliceerde afstand en Kattenburg de langste, met eventuele gedeelde uitersten. De grens van Oostelijke Eilanden/Kadijken is hierbij geen muur. De voorziening op 0,2 km kan aan de andere kant van een wijkgrens liggen.

Binnen 1 kilometer over de weg zijn vanuit Czaar Peterbuurt gemiddeld 14,8 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen bereikbaar. Vanuit Kattenburg is dat 1,3. Verruim de afstand naar 3 kilometer en de gemiddelden worden 188,5 respectievelijk 217,8. Voor Czaar Peterbuurt komen er gemiddeld 173,7 keuzes binnen bereik wanneer je die ruimere afstand toelaat. Bij Kattenburg is die toevoeging 216,5. Je kunt zulke gemiddelden niet aftrekken van een adressenlijst om precies zoveel nieuwe concurrenten aan te wijzen. Dezelfde zaak kan vanuit beide buurten bereikbaar zijn.

De route naar grote supermarkten ernaast

Een andere aankoop geeft een ander beeld. De dichtstbijzijnde grote supermarkt lag voor inwoners van Czaar Peterbuurt op gemiddeld 0,5 km. Die route was langer vergeleken met de 0,2 km naar overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen. Voor Kattenburg horen bij dezelfde vergelijking 1 km en 1 km. Kijk nu naar de kinderdagverblijf. De afstand ernaartoe bedroeg 0,2 km vanuit Czaar Peterbuurt en 0,4 km vanuit Kattenburg. Dit zijn losse bestemmingen gemeten vanaf woningen. Wie vanuit een kinderdagverblijf vertrekt moet de route naar de winkel zelf nalopen.

Wie woont er in Czaar Peterbuurt en Kattenburg?

In Czaar Peterbuurt woonden volgens de kerncijfers 2.355 mensen in een buurt met 1.465 particuliere huishoudens. 910 van die huishoudens bestonden uit één persoon, ongeveer 62,1%. In Kattenburg kwamen 675 eenpersoonshuishoudens op 1.055 huishoudens uit, oftewel 64%. De buurt met de meeste inwoners binnen deze selectie was Oostenburg, met 3.675 inwoners. De cijfers maken zichtbaar van welke bewoners de afstandsmeting uitgaat. Of een huishouden een kleine dagelijkse boodschap wil kopen, vraagt een afzonderlijke waarneming op het tijdstip waarop jij wilt openen.

Waar staat Kattenburg tussen de andere buurten van Amsterdam?

De middelste waarneming in een rangschikking van 421 bruikbare buurten in Amsterdam ligt bij IJselbuurt-Oost, met 0,4 km naar de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. Rond een kwart van de reeks staat Valeriusbuurt-Oost (0,2 km), rond driekwart Westerdokseiland (0,6 km). Elke buurt telt hier eenmaal mee. Van de 421 hebben er 374 een kortere afstand dan de 1 km van Kattenburg. Kattenburg deelt de waarde met 14 andere buurten. Het verschil tussen de twee kwartielwaarnemingen is 0,4 km. Leg de spreiding binnen Oostelijke Eilanden/Kadijken van 0,8 km ernaast voordat je deze wijk als doorsnee voorbeeld van Amsterdam kiest.

Zoek een tweede vertrekpunt met vergelijkbaar bereik. Ambonpleinbuurt komt buiten de onderzoekswijk qua route naar de winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen het dichtst bij Czaar Peterbuurt. Het verschil bedraagt 0 km. Voor een grote supermarkt zijn de bijbehorende gemiddelden 0,4 km in Ambonpleinbuurt en 0,5 km in Czaar Peterbuurt. Kijk je naar de kinderdagverblijf, dan krijg je 0,2 km tegenover 0,2 km. De alternatieve aankoop bij een grote supermarkt levert minstens zoveel verschil op als de afstand tot de kinderdagverblijf. Vraag mensen in Ambonpleinbuurt daarom welke winkel of zaak ze in werkelijkheid als alternatief zien.

Een tweede observatieplek voor een buurtgerichte winkelformule

Gebruik de wijkwaarde van 0,5 km als praktische scheidslijn voor de veldproef. In 4 van de 7 opgenomen buurten ligt de gemiddelde route naar een winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen op of onder deze waarde. Deze selectie omvat samen 6.385 particuliere huishoudens en bevat Czaar Peterbuurt, Oostenburg, Kadijken. De andere 3 buurten omvatten 3.020 huishoudens. Deze groepen zijn ruimtelijke referenties voor een buurtgerichte winkelformule. De eerste groep kan op papier dichtbij wonen terwijl een onhandige oversteek juist op het beoogde bezoekmoment veel tijd kost.

Een praktische proef voor Oostelijke Eilanden/Kadijken

Begin je eerste ronde in Czaar Peterbuurt, waar je bij een bereik van 1 kilometer gemiddeld 14,8 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen als vertrekpunt hebt. Neem een bestaande boodschappenlijst als startpunt en laat een bewoner de route beschrijven die hij vorige week werkelijk aflegde. Controleer daarna openingstijden en fietsverbindingen. Leg een terugkerende omweg met een concrete aankoop vast voordat je het als ontbrekend aanbod op een kaart zet. Herhaal diezelfde proef in Kattenburg en noteer naast de routeafstand één omstandigheid die anders was. Bewaar de datum van beide rondes bij de wijkcode WK0363AK zodat een volgende lezer de historische tabel kan terugvinden en de meting buiten opnieuw kan uitvoeren.

Vragen voor het vervolg

• Welke bestaande bestemming in Czaar Peterbuurt lost dezelfde aankoopvraag al op?
• Hoe verschilt de werkelijke route op jouw openingstijd in Kattenburg?
• Wat moet je eerst buiten meten voordat je voor een buurtgerichte winkelformule een besluit neemt?

Bronnen

• Afstand tot voorzieningen en aanbod binnen bereik, buurten en wijken 2024 · CBS
• Kerncijfers van huishoudens en gebieden, 2024 · CBS
• Hoe de afstand tot voorzieningen wordt berekend · CBS