Best · Welke boodschappenvoorziening verdient nader onderzoek?

Van 0,2 km naar 2,1 km binnen één wijk

Het CBS publiceert voor Best een gemiddelde van 0,7 km tot de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. De gemeente Best komt op 0,7 km. Dat zijn afstanden vanaf woonadressen over de weg, gewogen naar bewoners. Van de 16 onderzochte buurten met ten minste 200 inwoners heeft Centrum de kortste gepubliceerde afstand en Villawijk de langste, met eventuele gedeelde uitersten. De grens van Best is hierbij geen muur. De voorziening op 0,2 km kan aan de andere kant van een wijkgrens liggen.

Binnen 1 kilometer over de weg zijn vanuit Centrum gemiddeld 12,9 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen bereikbaar. Vanuit Villawijk is dat 0. Verruim de afstand naar 3 kilometer en de gemiddelden worden 22 respectievelijk 7,6. Voor Centrum komen er gemiddeld 9,1 keuzes binnen bereik wanneer je die ruimere afstand toelaat. Bij Villawijk is die toevoeging 7,6. Je kunt zulke gemiddelden niet aftrekken van een adressenlijst om precies zoveel nieuwe concurrenten aan te wijzen. Dezelfde zaak kan vanuit beide buurten bereikbaar zijn.

De route naar grote supermarkten ernaast

Een andere aankoop geeft een ander beeld. De dichtstbijzijnde grote supermarkt lag voor inwoners van Centrum op gemiddeld 0,2 km. Die route was even lang vergeleken met de 0,2 km naar overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen. Voor Villawijk horen bij dezelfde vergelijking 2,1 km en 2,1 km. Kijk nu naar de kinderdagverblijf. De afstand ernaartoe bedroeg 0,4 km vanuit Centrum en 2 km vanuit Villawijk. Dit zijn losse bestemmingen gemeten vanaf woningen. Wie vanuit een kinderdagverblijf vertrekt moet de route naar de winkel zelf nalopen.

Wie woont er in Centrum en Villawijk?

In Centrum woonden volgens de kerncijfers 1.595 mensen in een buurt met 1.020 particuliere huishoudens. 610 van die huishoudens bestonden uit één persoon, ongeveer 59,8%. In Villawijk kwamen 30 eenpersoonshuishoudens op 110 huishoudens uit, oftewel 27,3%. De buurt met de meeste inwoners binnen deze selectie was Naastenbest, met 4.185 inwoners. De cijfers maken zichtbaar van welke bewoners de afstandsmeting uitgaat. Of een huishouden een kleine dagelijkse boodschap wil kopen, vraagt een afzonderlijke waarneming op het tijdstip waarop jij wilt openen.

Waar staat Villawijk tussen de andere buurten van Best?

De middelste waarneming in een rangschikking van 16 bruikbare buurten in Best ligt bij Naastenbest, met 0,7 km naar de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. Rond een kwart van de reeks staat De Leeuwerik (0,6 km), rond driekwart Speelheide (1,1 km). Elke buurt telt hier eenmaal mee. Van de 16 hebben er 14 een kortere afstand dan de 2,1 km van Villawijk. Villawijk deelt de waarde met 1 andere buurt. Het verschil tussen de twee kwartielwaarnemingen is 0,5 km. Leg de spreiding binnen Wijk 00 Best van 1,9 km ernaast voordat je deze wijk als doorsnee voorbeeld van Best kiest.

Zoek een tweede vertrekpunt met vergelijkbaar bereik. Dijkstraten komt binnen dezelfde gemeente qua route naar de winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen het dichtst bij Centrum. Het verschil bedraagt 0,3 km. Voor een grote supermarkt zijn de bijbehorende gemiddelden 0,7 km in Dijkstraten en 0,2 km in Centrum. Kijk je naar de kinderdagverblijf, dan krijg je 0,4 km tegenover 0,4 km. De alternatieve aankoop bij een grote supermarkt levert minstens zoveel verschil op als de afstand tot de kinderdagverblijf. Vraag mensen in Dijkstraten daarom welke winkel of zaak ze in werkelijkheid als alternatief zien.

Een tweede observatieplek voor een buurtgerichte winkelformule

Gebruik de wijkwaarde van 0,7 km als praktische scheidslijn voor de veldproef. In 9 van de 16 opgenomen buurten ligt de gemiddelde route naar een winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen op of onder deze waarde. Deze selectie omvat samen 10.485 particuliere huishoudens en bevat Centrum, Wilhelminadorp, Dijkstraten. De andere 7 buurten omvatten 3.070 huishoudens. Deze groepen zijn ruimtelijke referenties voor een buurtgerichte winkelformule. De eerste groep kan op papier dichtbij wonen terwijl een onhandige oversteek juist op het beoogde bezoekmoment veel tijd kost.

Een praktische proef voor Best

Begin je eerste ronde in Centrum, waar je bij een bereik van 1 kilometer gemiddeld 12,9 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen als vertrekpunt hebt. Neem een bestaande boodschappenlijst als startpunt en laat een bewoner de route beschrijven die hij vorige week werkelijk aflegde. Controleer daarna openingstijden en fietsverbindingen. Leg een terugkerende omweg met een concrete aankoop vast voordat je het als ontbrekend aanbod op een kaart zet. Herhaal diezelfde proef in Villawijk en noteer naast de routeafstand één omstandigheid die anders was. Bewaar de datum van beide rondes bij de wijkcode WK075300 zodat een volgende lezer de historische tabel kan terugvinden en de meting buiten opnieuw kan uitvoeren.

Vragen voor het vervolg

• Welke bestaande bestemming in Centrum lost dezelfde aankoopvraag al op?
• Hoe verschilt de werkelijke route op jouw openingstijd in Villawijk?
• Wat moet je eerst buiten meten voordat je voor een buurtgerichte winkelformule een besluit neemt?

Bronnen

• Afstand tot voorzieningen en aanbod binnen bereik, buurten en wijken 2024 · CBS
• Kerncijfers van huishoudens en gebieden, 2024 · CBS
• Hoe de afstand tot voorzieningen wordt berekend · CBS