Kerk en Zanen (Alphen aan den Rijn) · Welke boodschappenvoorziening verdient nader onderzoek?

Van 0,3 km naar 2 km binnen één wijk

Het CBS publiceert voor Kerk en Zanen een gemiddelde van 1,1 km tot de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. De gemeente Alphen aan den Rijn komt op 0,8 km. Dat zijn afstanden vanaf woonadressen over de weg, gewogen naar bewoners. Van de 10 onderzochte buurten met ten minste 200 inwoners heeft Europaplein de kortste gepubliceerde afstand en Archeon de langste, met eventuele gedeelde uitersten. De grens van Kerk en Zanen is hierbij geen muur. De voorziening op 0,3 km kan aan de andere kant van een wijkgrens liggen.

Binnen 1 kilometer over de weg zijn vanuit Europaplein gemiddeld 7 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen bereikbaar. Vanuit Archeon is dat 0. Verruim de afstand naar 3 kilometer en de gemiddelden worden 34,3 respectievelijk 10,4. Voor Europaplein komen er gemiddeld 27,3 keuzes binnen bereik wanneer je die ruimere afstand toelaat. Bij Archeon is die toevoeging 10,4. Je kunt zulke gemiddelden niet aftrekken van een adressenlijst om precies zoveel nieuwe concurrenten aan te wijzen. Dezelfde zaak kan vanuit beide buurten bereikbaar zijn.

De route naar grote supermarkten ernaast

Een andere aankoop geeft een ander beeld. De dichtstbijzijnde grote supermarkt lag voor inwoners van Europaplein op gemiddeld 0,4 km. Die route was langer vergeleken met de 0,3 km naar overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen. Voor Archeon horen bij dezelfde vergelijking 2 km en 2 km. Kijk nu naar de kinderdagverblijf. De afstand ernaartoe bedroeg 0,5 km vanuit Europaplein en 0,9 km vanuit Archeon. Dit zijn losse bestemmingen gemeten vanaf woningen. Wie vanuit een kinderdagverblijf vertrekt moet de route naar de winkel zelf nalopen.

Wie woont er in Europaplein en Archeon?

In Europaplein woonden volgens de kerncijfers 1.965 mensen in een buurt met 1.275 particuliere huishoudens. 800 van die huishoudens bestonden uit één persoon, ongeveer 62,7%. In Archeon kwamen 65 eenpersoonshuishoudens op 845 huishoudens uit, oftewel 7,7%. De buurt met de meeste inwoners binnen deze selectie was Archeon, met 2.700 inwoners. De cijfers maken zichtbaar van welke bewoners de afstandsmeting uitgaat. Of een huishouden een kleine dagelijkse boodschap wil kopen, vraagt een afzonderlijke waarneming op het tijdstip waarop jij wilt openen.

Waar staat Archeon tussen de andere buurten van Alphen aan den Rijn?

De middelste waarneming in een rangschikking van 84 bruikbare buurten in Alphen aan den Rijn ligt bij Nuovaweg, met 0,8 km naar de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. Rond een kwart van de reeks staat Componistenbuurt-Noord (0,4 km), rond driekwart Zuidwijk (1,2 km). Elke buurt telt hier eenmaal mee. Van de 84 hebben er 77 een kortere afstand dan de 2 km van Archeon. Archeon deelt de waarde met 1 andere buurt. Het verschil tussen de twee kwartielwaarnemingen is 0,8 km. Leg de spreiding binnen Kerk en Zanen van 1,7 km ernaast voordat je deze wijk als doorsnee voorbeeld van Alphen aan den Rijn kiest.

Zoek een tweede vertrekpunt met vergelijkbaar bereik. Bedrijventerrein Rijnhaven-Oost komt buiten de onderzoekswijk qua route naar de winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen het dichtst bij Europaplein. Het verschil bedraagt 0 km. Voor een grote supermarkt zijn de bijbehorende gemiddelden 0,6 km in Bedrijventerrein Rijnhaven-Oost en 0,4 km in Europaplein. Kijk je naar de kinderdagverblijf, dan krijg je 0,5 km tegenover 0,5 km. De alternatieve aankoop bij een grote supermarkt levert minstens zoveel verschil op als de afstand tot de kinderdagverblijf. Vraag mensen in Bedrijventerrein Rijnhaven-Oost daarom welke winkel of zaak ze in werkelijkheid als alternatief zien.

Een tweede observatieplek voor een buurtgerichte winkelformule

Gebruik de wijkwaarde van 1,1 km als praktische scheidslijn voor de veldproef. In 5 van de 10 opgenomen buurten ligt de gemiddelde route naar een winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen op of onder deze waarde. Deze selectie omvat samen 4.005 particuliere huishoudens en bevat Europaplein, Evenaar-West, Evenaar-Oost. De andere 5 buurten omvatten 3.240 huishoudens. Deze groepen zijn ruimtelijke referenties voor een buurtgerichte winkelformule. De eerste groep kan op papier dichtbij wonen terwijl een onhandige oversteek juist op het beoogde bezoekmoment veel tijd kost.

Een praktische proef voor Kerk en Zanen

Begin je eerste ronde in Europaplein, waar je bij een bereik van 1 kilometer gemiddeld 7 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen als vertrekpunt hebt. Neem een bestaande boodschappenlijst als startpunt en laat een bewoner de route beschrijven die hij vorige week werkelijk aflegde. Controleer daarna openingstijden en fietsverbindingen. Leg een terugkerende omweg met een concrete aankoop vast voordat je het als ontbrekend aanbod op een kaart zet. Herhaal diezelfde proef in Archeon en noteer naast de routeafstand één omstandigheid die anders was. Bewaar de datum van beide rondes bij de wijkcode WK048408 zodat een volgende lezer de historische tabel kan terugvinden en de meting buiten opnieuw kan uitvoeren.

Vragen voor het vervolg

• Welke bestaande bestemming in Europaplein lost dezelfde aankoopvraag al op?
• Hoe verschilt de werkelijke route op jouw openingstijd in Archeon?
• Wat moet je eerst buiten meten voordat je voor een buurtgerichte winkelformule een besluit neemt?

Bronnen

• Afstand tot voorzieningen en aanbod binnen bereik, buurten en wijken 2024 · CBS
• Kerncijfers van huishoudens en gebieden, 2024 · CBS
• Hoe de afstand tot voorzieningen wordt berekend · CBS