Scherpenzeel-Spanga (Weststellingwerf) · Welke boodschappenvoorziening verdient nader onderzoek?

Van 0,3 km naar 2,5 km binnen één wijk

Het CBS publiceert voor Scherpenzeel-Spanga een gemiddelde van 1,5 km tot de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. De gemeente Weststellingwerf komt op 1,8 km. Dat zijn afstanden vanaf woonadressen over de weg, gewogen naar bewoners. Van de 2 onderzochte buurten met ten minste 200 inwoners heeft Scherpenzeel de kortste gepubliceerde afstand en Slijkenburg-Spanga de langste, met eventuele gedeelde uitersten. De grens van Scherpenzeel-Spanga is hierbij geen muur. De voorziening op 0,3 km kan aan de andere kant van een wijkgrens liggen.

Binnen 1 kilometer over de weg zijn vanuit Scherpenzeel gemiddeld 1 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen bereikbaar. Vanuit Slijkenburg-Spanga is dat 0. Verruim de afstand naar 3 kilometer en de gemiddelden worden 1 respectievelijk 0,8. Voor Scherpenzeel komen er gemiddeld 0 keuzes binnen bereik wanneer je die ruimere afstand toelaat. Bij Slijkenburg-Spanga is die toevoeging 0,8. Je kunt zulke gemiddelden niet aftrekken van een adressenlijst om precies zoveel nieuwe concurrenten aan te wijzen. Dezelfde zaak kan vanuit beide buurten bereikbaar zijn.

De route naar grote supermarkten ernaast

Een andere aankoop geeft een ander beeld. De dichtstbijzijnde grote supermarkt lag voor inwoners van Scherpenzeel op gemiddeld 6,4 km. Die route was langer vergeleken met de 0,3 km naar overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen. Voor Slijkenburg-Spanga horen bij dezelfde vergelijking 5,3 km en 2,5 km. Kijk nu naar de kinderdagverblijf. De afstand ernaartoe bedroeg 1,2 km vanuit Scherpenzeel en 3,1 km vanuit Slijkenburg-Spanga. Dit zijn losse bestemmingen gemeten vanaf woningen. Wie vanuit een kinderdagverblijf vertrekt moet de route naar de winkel zelf nalopen.

Wie woont er in Scherpenzeel en Slijkenburg-Spanga?

In Scherpenzeel woonden volgens de kerncijfers 320 mensen in een buurt met 135 particuliere huishoudens. 40 van die huishoudens bestonden uit één persoon, ongeveer 29,6%. In Slijkenburg-Spanga kwamen 20 eenpersoonshuishoudens op 95 huishoudens uit, oftewel 21,1%. De buurt met de meeste inwoners binnen deze selectie was Scherpenzeel, met 320 inwoners. De cijfers maken zichtbaar van welke bewoners de afstandsmeting uitgaat. Of een huishouden een kleine dagelijkse boodschap wil kopen, vraagt een afzonderlijke waarneming op het tijdstip waarop jij wilt openen.

Waar staat Slijkenburg-Spanga tussen de andere buurten van Weststellingwerf?

De middelste waarneming in een rangschikking van 45 bruikbare buurten in Weststellingwerf ligt bij Wolvega-Wolvega Noord, met 1,8 km naar de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. Rond een kwart van de reeks staat Noordwolde-Geldering (0,6 km), rond driekwart Oldeholtpade (3,6 km). Elke buurt telt hier eenmaal mee. Van de 45 hebben er 29 een kortere afstand dan de 2,5 km van Slijkenburg-Spanga. Alleen Slijkenburg-Spanga heeft precies die gepubliceerde waarde. Het verschil tussen de twee kwartielwaarnemingen is 3 km. Leg de spreiding binnen Scherpenzeel-Spanga van 2,2 km ernaast voordat je deze wijk als doorsnee voorbeeld van Weststellingwerf kiest.

Zoek een tweede vertrekpunt met vergelijkbaar bereik. Wolvega-Bloemenbuurt komt buiten de onderzoekswijk qua route naar de winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen het dichtst bij Scherpenzeel. Het verschil bedraagt 0 km. Voor een grote supermarkt zijn de bijbehorende gemiddelden 0,4 km in Wolvega-Bloemenbuurt en 6,4 km in Scherpenzeel. Kijk je naar de kinderdagverblijf, dan krijg je 0,5 km tegenover 1,2 km. De alternatieve aankoop bij een grote supermarkt levert minstens zoveel verschil op als de afstand tot de kinderdagverblijf. Vraag mensen in Wolvega-Bloemenbuurt daarom welke winkel of zaak ze in werkelijkheid als alternatief zien.

Een tweede observatieplek voor een buurtgerichte winkelformule

Gebruik de wijkwaarde van 1,5 km als praktische scheidslijn voor de veldproef. In 1 van de 2 opgenomen buurten ligt de gemiddelde route naar een winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen op of onder deze waarde. Deze selectie omvat samen 135 particuliere huishoudens en bevat Scherpenzeel. De andere 1 buurten omvatten 95 huishoudens. Deze groepen zijn ruimtelijke referenties voor een buurtgerichte winkelformule. De eerste groep kan op papier dichtbij wonen terwijl een onhandige oversteek juist op het beoogde bezoekmoment veel tijd kost.

Een praktische proef voor Scherpenzeel-Spanga

Begin je eerste ronde in Scherpenzeel, waar je bij een bereik van 1 kilometer gemiddeld 1 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen als vertrekpunt hebt. Neem een bestaande boodschappenlijst als startpunt en laat een bewoner de route beschrijven die hij vorige week werkelijk aflegde. Controleer daarna openingstijden en fietsverbindingen. Leg een terugkerende omweg met een concrete aankoop vast voordat je het als ontbrekend aanbod op een kaart zet. Herhaal diezelfde proef in Slijkenburg-Spanga en noteer naast de routeafstand één omstandigheid die anders was. Bewaar de datum van beide rondes bij de wijkcode WK009804 zodat een volgende lezer de historische tabel kan terugvinden en de meting buiten opnieuw kan uitvoeren.

Vragen voor het vervolg

• Welke bestaande bestemming in Scherpenzeel lost dezelfde aankoopvraag al op?
• Hoe verschilt de werkelijke route op jouw openingstijd in Slijkenburg-Spanga?
• Wat moet je eerst buiten meten voordat je voor een buurtgerichte winkelformule een besluit neemt?

Bronnen

• Afstand tot voorzieningen en aanbod binnen bereik, buurten en wijken 2024 · CBS
• Kerncijfers van huishoudens en gebieden, 2024 · CBS
• Hoe de afstand tot voorzieningen wordt berekend · CBS