Holwerd (Noardeast-Fryslân) · Welke boodschappenvoorziening verdient nader onderzoek?

Van 0,4 km naar 4,3 km binnen één wijk

Het CBS publiceert voor Holwerd een gemiddelde van 1,4 km tot de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. De gemeente Noardeast-Fryslân komt op 1,7 km. Dat zijn afstanden vanaf woonadressen over de weg, gewogen naar bewoners. Van de 3 onderzochte buurten met ten minste 200 inwoners heeft Holwerd de kortste gepubliceerde afstand en Raard de langste, met eventuele gedeelde uitersten. De grens van Holwerd is hierbij geen muur. De voorziening op 0,4 km kan aan de andere kant van een wijkgrens liggen.

Binnen 1 kilometer over de weg zijn vanuit Holwerd gemiddeld 1 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen bereikbaar. Vanuit Raard is dat 0. Verruim de afstand naar 3 kilometer en de gemiddelden worden 1 respectievelijk 0. Voor Holwerd komen er gemiddeld 0 keuzes binnen bereik wanneer je die ruimere afstand toelaat. Bij Raard is die toevoeging 0. Je kunt zulke gemiddelden niet aftrekken van een adressenlijst om precies zoveel nieuwe concurrenten aan te wijzen. Dezelfde zaak kan vanuit beide buurten bereikbaar zijn.

De route naar grote supermarkten ernaast

Een andere aankoop geeft een ander beeld. De dichtstbijzijnde grote supermarkt lag voor inwoners van Holwerd op gemiddeld 0,4 km. Die route was even lang vergeleken met de 0,4 km naar overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen. Voor Raard horen bij dezelfde vergelijking 3,9 km en 4,3 km. Kijk nu naar de kinderdagverblijf. De afstand ernaartoe bedroeg 0,6 km vanuit Holwerd en 3,8 km vanuit Raard. Dit zijn losse bestemmingen gemeten vanaf woningen. Wie vanuit een kinderdagverblijf vertrekt moet de route naar de winkel zelf nalopen.

Wie woont er in Holwerd en Raard?

In Holwerd woonden volgens de kerncijfers 1.425 mensen in een buurt met 660 particuliere huishoudens. 255 van die huishoudens bestonden uit één persoon, ongeveer 38,6%. In Raard kwamen 25 eenpersoonshuishoudens op 85 huishoudens uit, oftewel 29,4%. De buurt met de meeste inwoners binnen deze selectie was Holwerd, met 1.425 inwoners. De cijfers maken zichtbaar van welke bewoners de afstandsmeting uitgaat. Of een huishouden een kleine dagelijkse boodschap wil kopen, vraagt een afzonderlijke waarneming op het tijdstip waarop jij wilt openen.

Waar staat Raard tussen de andere buurten van Noardeast-Fryslân?

De middelste waarneming in een rangschikking van 44 bruikbare buurten in Noardeast-Fryslân ligt bij Triemen, met 2,2 km naar de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. Rond een kwart van de reeks staat Kollumerzwaag (0,6 km), rond driekwart Munnekezijl (4,3 km). Elke buurt telt hier eenmaal mee. Van de 44 hebben er 32 een kortere afstand dan de 4,3 km van Raard. Raard deelt de waarde met 1 andere buurt. Het verschil tussen de twee kwartielwaarnemingen is 3,7 km. Leg de spreiding binnen Holwerd van 3,9 km ernaast voordat je deze wijk als doorsnee voorbeeld van Noardeast-Fryslân kiest.

Zoek een tweede vertrekpunt met vergelijkbaar bereik. Anjum komt buiten de onderzoekswijk qua route naar de winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen het dichtst bij Holwerd. Het verschil bedraagt 0 km. Voor een grote supermarkt zijn de bijbehorende gemiddelden 0,5 km in Anjum en 0,4 km in Holwerd. Kijk je naar de kinderdagverblijf, dan krijg je 0,3 km tegenover 0,6 km. Ondanks het vergelijkbare bereik van overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen verschilt de toegang tot de kinderdagverblijf sterker. Neem die bestemming mee als je in Holwerd en Anjum hetzelfde bezoekmoment observeert.

Een tweede observatieplek voor een buurtgerichte winkelformule

Gebruik de wijkwaarde van 1,4 km als praktische scheidslijn voor de veldproef. In 1 van de 3 opgenomen buurten ligt de gemiddelde route naar een winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen op of onder deze waarde. Deze selectie omvat samen 660 particuliere huishoudens en bevat Holwerd. De andere 2 buurten omvatten 180 huishoudens. Deze groepen zijn ruimtelijke referenties voor een buurtgerichte winkelformule. De eerste groep kan op papier dichtbij wonen terwijl een onhandige oversteek juist op het beoogde bezoekmoment veel tijd kost.

Een praktische proef voor Holwerd

Begin je eerste ronde in Holwerd, waar je bij een bereik van 1 kilometer gemiddeld 1 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen als vertrekpunt hebt. Neem een bestaande boodschappenlijst als startpunt en laat een bewoner de route beschrijven die hij vorige week werkelijk aflegde. Controleer daarna openingstijden en fietsverbindingen. Leg een terugkerende omweg met een concrete aankoop vast voordat je het als ontbrekend aanbod op een kaart zet. Herhaal diezelfde proef in Raard en noteer naast de routeafstand één omstandigheid die anders was. Bewaar de datum van beide rondes bij de wijkcode WK197006 zodat een volgende lezer de historische tabel kan terugvinden en de meting buiten opnieuw kan uitvoeren.

Vragen voor het vervolg

• Welke bestaande bestemming in Holwerd lost dezelfde aankoopvraag al op?
• Hoe verschilt de werkelijke route op jouw openingstijd in Raard?
• Wat moet je eerst buiten meten voordat je voor een buurtgerichte winkelformule een besluit neemt?

Bronnen

• Afstand tot voorzieningen en aanbod binnen bereik, buurten en wijken 2024 · CBS
• Kerncijfers van huishoudens en gebieden, 2024 · CBS
• Hoe de afstand tot voorzieningen wordt berekend · CBS