Eijsden (Eijsden-Margraten) · Welke boodschappenvoorziening verdient nader onderzoek?

Van 0,4 km naar 2,4 km binnen één wijk

Het CBS publiceert voor Eijsden een gemiddelde van 0,8 km tot de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. De gemeente Eijsden-Margraten komt op 0,9 km. Dat zijn afstanden vanaf woonadressen over de weg, gewogen naar bewoners. Van de 7 onderzochte buurten met ten minste 200 inwoners heeft Eijsden-Breust de kortste gepubliceerde afstand en Oost de langste, met eventuele gedeelde uitersten. De grens van Eijsden is hierbij geen muur. De voorziening op 0,4 km kan aan de andere kant van een wijkgrens liggen.

Binnen 1 kilometer over de weg zijn vanuit Eijsden-Breust gemiddeld 9,2 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen bereikbaar. Vanuit Oost is dat 0. Verruim de afstand naar 3 kilometer en de gemiddelden worden 11 respectievelijk 11,1. Voor Eijsden-Breust komen er gemiddeld 1,8 keuzes binnen bereik wanneer je die ruimere afstand toelaat. Bij Oost is die toevoeging 11,1. Je kunt zulke gemiddelden niet aftrekken van een adressenlijst om precies zoveel nieuwe concurrenten aan te wijzen. Dezelfde zaak kan vanuit beide buurten bereikbaar zijn.

De route naar grote supermarkten ernaast

Een andere aankoop geeft een ander beeld. De dichtstbijzijnde grote supermarkt lag voor inwoners van Eijsden-Breust op gemiddeld 0,5 km. Die route was langer vergeleken met de 0,4 km naar overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen. Voor Oost horen bij dezelfde vergelijking 2,4 km en 2,4 km. Kijk nu naar de kinderdagverblijf. De afstand ernaartoe bedroeg 0,5 km vanuit Eijsden-Breust en 0,7 km vanuit Oost. Dit zijn losse bestemmingen gemeten vanaf woningen. Wie vanuit een kinderdagverblijf vertrekt moet de route naar de winkel zelf nalopen.

Wie woont er in Eijsden-Breust en Oost?

In Eijsden-Breust woonden volgens de kerncijfers 4.295 mensen in een buurt met 1.955 particuliere huishoudens. 600 van die huishoudens bestonden uit één persoon, ongeveer 30,7%. In Oost kwamen 95 eenpersoonshuishoudens op 305 huishoudens uit, oftewel 31,1%. De buurt met de meeste inwoners binnen deze selectie was Eijsden-Breust, met 4.295 inwoners. De cijfers maken zichtbaar van welke bewoners de afstandsmeting uitgaat. Of een huishouden een kleine dagelijkse boodschap wil kopen, vraagt een afzonderlijke waarneming op het tijdstip waarop jij wilt openen.

Waar staat Oost tussen de andere buurten van Eijsden-Margraten?

De middelste waarneming in een rangschikking van 20 bruikbare buurten in Eijsden-Margraten ligt bij Withuis-Stationsstraat, met 0,9 km naar de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. Rond een kwart van de reeks staat Margraten (0,5 km), rond driekwart Maarland (2 km). Elke buurt telt hier eenmaal mee. Van de 20 hebben er 17 een kortere afstand dan de 2,4 km van Oost. Oost deelt de waarde met 1 andere buurt. Het verschil tussen de twee kwartielwaarnemingen is 1,5 km. Leg de spreiding binnen Wijk 00 Eijsden van 2 km ernaast voordat je deze wijk als doorsnee voorbeeld van Eijsden-Margraten kiest.

Zoek een tweede vertrekpunt met vergelijkbaar bereik. Gronsveld komt buiten de onderzoekswijk qua route naar de winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen het dichtst bij Eijsden-Breust. Het verschil bedraagt 0 km. Voor een grote supermarkt zijn de bijbehorende gemiddelden 1,2 km in Gronsveld en 0,5 km in Eijsden-Breust. Kijk je naar de kinderdagverblijf, dan krijg je 0,4 km tegenover 0,5 km. De alternatieve aankoop bij een grote supermarkt levert minstens zoveel verschil op als de afstand tot de kinderdagverblijf. Vraag mensen in Gronsveld daarom welke winkel of zaak ze in werkelijkheid als alternatief zien.

Een tweede observatieplek voor een buurtgerichte winkelformule

Gebruik de wijkwaarde van 0,8 km als praktische scheidslijn voor de veldproef. In 2 van de 7 opgenomen buurten ligt de gemiddelde route naar een winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen op of onder deze waarde. Deze selectie omvat samen 3.145 particuliere huishoudens en bevat Eijsden-Breust, Mariadorp-Beezepool. De andere 5 buurten omvatten 975 huishoudens. Deze groepen zijn ruimtelijke referenties voor een buurtgerichte winkelformule. De eerste groep kan op papier dichtbij wonen terwijl een onhandige oversteek juist op het beoogde bezoekmoment veel tijd kost.

Een praktische proef voor Eijsden

Begin je eerste ronde in Eijsden-Breust, waar je bij een bereik van 1 kilometer gemiddeld 9,2 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen als vertrekpunt hebt. Neem een bestaande boodschappenlijst als startpunt en laat een bewoner de route beschrijven die hij vorige week werkelijk aflegde. Controleer daarna openingstijden en fietsverbindingen. Leg een terugkerende omweg met een concrete aankoop vast voordat je het als ontbrekend aanbod op een kaart zet. Herhaal diezelfde proef in Oost en noteer naast de routeafstand één omstandigheid die anders was. Bewaar de datum van beide rondes bij de wijkcode WK190300 zodat een volgende lezer de historische tabel kan terugvinden en de meting buiten opnieuw kan uitvoeren.

Vragen voor het vervolg

• Welke bestaande bestemming in Eijsden-Breust lost dezelfde aankoopvraag al op?
• Hoe verschilt de werkelijke route op jouw openingstijd in Oost?
• Wat moet je eerst buiten meten voordat je voor een buurtgerichte winkelformule een besluit neemt?

Bronnen

• Afstand tot voorzieningen en aanbod binnen bereik, buurten en wijken 2024 · CBS
• Kerncijfers van huishoudens en gebieden, 2024 · CBS
• Hoe de afstand tot voorzieningen wordt berekend · CBS