Ede-Oost (Ede) · Welke boodschappenvoorziening verdient nader onderzoek?

Van 0,3 km naar 1,6 km binnen één wijk

Het CBS publiceert voor Ede-Oost een gemiddelde van 0,7 km tot de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. De gemeente Ede komt op 1 km. Dat zijn afstanden vanaf woonadressen over de weg, gewogen naar bewoners. Van de 5 onderzochte buurten met ten minste 200 inwoners heeft Centrum Ede de kortste gepubliceerde afstand en Bosrand de langste, met eventuele gedeelde uitersten. De grens van Ede-Oost is hierbij geen muur. De voorziening op 0,3 km kan aan de andere kant van een wijkgrens liggen.

Binnen 1 kilometer over de weg zijn vanuit Centrum Ede gemiddeld 13,5 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen bereikbaar. Vanuit Bosrand is dat 0. Verruim de afstand naar 3 kilometer en de gemiddelden worden 41,3 respectievelijk 28,4. Voor Centrum Ede komen er gemiddeld 27,8 keuzes binnen bereik wanneer je die ruimere afstand toelaat. Bij Bosrand is die toevoeging 28,4. Je kunt zulke gemiddelden niet aftrekken van een adressenlijst om precies zoveel nieuwe concurrenten aan te wijzen. Dezelfde zaak kan vanuit beide buurten bereikbaar zijn.

De route naar grote supermarkten ernaast

Een andere aankoop geeft een ander beeld. De dichtstbijzijnde grote supermarkt lag voor inwoners van Centrum Ede op gemiddeld 0,4 km. Die route was langer vergeleken met de 0,3 km naar overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen. Voor Bosrand horen bij dezelfde vergelijking 1,8 km en 1,6 km. Kijk nu naar de kinderdagverblijf. De afstand ernaartoe bedroeg 0,5 km vanuit Centrum Ede en 0,4 km vanuit Bosrand. Dit zijn losse bestemmingen gemeten vanaf woningen. Wie vanuit een kinderdagverblijf vertrekt moet de route naar de winkel zelf nalopen.

Wie woont er in Centrum Ede en Bosrand?

In Centrum Ede woonden volgens de kerncijfers 3.975 mensen in een buurt met 2.615 particuliere huishoudens. 1.720 van die huishoudens bestonden uit één persoon, ongeveer 65,8%. In Bosrand kwamen 35 eenpersoonshuishoudens op 155 huishoudens uit, oftewel 22,6%. De buurt met de meeste inwoners binnen deze selectie was Centrum Ede, met 3.975 inwoners. De cijfers maken zichtbaar van welke bewoners de afstandsmeting uitgaat. Of een huishouden een kleine dagelijkse boodschap wil kopen, vraagt een afzonderlijke waarneming op het tijdstip waarop jij wilt openen.

Waar staat Bosrand tussen de andere buurten van Ede?

De middelste waarneming in een rangschikking van 61 bruikbare buurten in Ede ligt bij Burgemeestersbuurt, met 1 km naar de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. Rond een kwart van de reeks staat De Steinen (0,6 km), rond driekwart Bosrand (1,6 km). Elke buurt telt hier eenmaal mee. Van de 61 hebben er 45 een kortere afstand dan de 1,6 km van Bosrand. Bosrand deelt de waarde met 1 andere buurt. Het verschil tussen de twee kwartielwaarnemingen is 1 km. Leg de spreiding binnen Ede-Oost van 1,3 km ernaast voordat je deze wijk als doorsnee voorbeeld van Ede kiest.

Zoek een tweede vertrekpunt met vergelijkbaar bereik. Bloemenbuurt komt buiten de onderzoekswijk qua route naar de winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen het dichtst bij Centrum Ede. Het verschil bedraagt 0 km. Voor een grote supermarkt zijn de bijbehorende gemiddelden 0,4 km in Bloemenbuurt en 0,4 km in Centrum Ede. Kijk je naar de kinderdagverblijf, dan krijg je 0,5 km tegenover 0,5 km. De alternatieve aankoop bij een grote supermarkt levert minstens zoveel verschil op als de afstand tot de kinderdagverblijf. Vraag mensen in Bloemenbuurt daarom welke winkel of zaak ze in werkelijkheid als alternatief zien.

Een tweede observatieplek voor een buurtgerichte winkelformule

Gebruik de wijkwaarde van 0,7 km als praktische scheidslijn voor de veldproef. In 1 van de 5 opgenomen buurten ligt de gemiddelde route naar een winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen op of onder deze waarde. Deze selectie omvat samen 2.615 particuliere huishoudens en bevat Centrum Ede. De andere 4 buurten omvatten 2.955 huishoudens. Deze groepen zijn ruimtelijke referenties voor een buurtgerichte winkelformule. De eerste groep kan op papier dichtbij wonen terwijl een onhandige oversteek juist op het beoogde bezoekmoment veel tijd kost.

Een praktische proef voor Ede-Oost

Begin je eerste ronde in Centrum Ede, waar je bij een bereik van 1 kilometer gemiddeld 13,5 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen als vertrekpunt hebt. Neem een bestaande boodschappenlijst als startpunt en laat een bewoner de route beschrijven die hij vorige week werkelijk aflegde. Controleer daarna openingstijden en fietsverbindingen. Leg een terugkerende omweg met een concrete aankoop vast voordat je het als ontbrekend aanbod op een kaart zet. Herhaal diezelfde proef in Bosrand en noteer naast de routeafstand één omstandigheid die anders was. Bewaar de datum van beide rondes bij de wijkcode WK022801 zodat een volgende lezer de historische tabel kan terugvinden en de meting buiten opnieuw kan uitvoeren.

Vragen voor het vervolg

• Welke bestaande bestemming in Centrum Ede lost dezelfde aankoopvraag al op?
• Hoe verschilt de werkelijke route op jouw openingstijd in Bosrand?
• Wat moet je eerst buiten meten voordat je voor een buurtgerichte winkelformule een besluit neemt?

Bronnen

• Afstand tot voorzieningen en aanbod binnen bereik, buurten en wijken 2024 · CBS
• Kerncijfers van huishoudens en gebieden, 2024 · CBS
• Hoe de afstand tot voorzieningen wordt berekend · CBS