Binnenstad (Deventer) · Welke boodschappenvoorziening verdient nader onderzoek?

Van 0,1 km naar 0,7 km binnen één wijk

Het CBS publiceert voor Binnenstad een gemiddelde van 0,3 km tot de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. De gemeente Deventer komt op 0,7 km. Dat zijn afstanden vanaf woonadressen over de weg, gewogen naar bewoners. Van de 7 onderzochte buurten met ten minste 200 inwoners heeft Centrum de kortste gepubliceerde afstand en Knutteldorp de langste, met eventuele gedeelde uitersten. De grens van Binnenstad is hierbij geen muur. De voorziening op 0,1 km kan aan de andere kant van een wijkgrens liggen.

Binnen 1 kilometer over de weg zijn vanuit Centrum gemiddeld 28,1 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen bereikbaar. Vanuit Knutteldorp is dat 6,1. Verruim de afstand naar 3 kilometer en de gemiddelden worden 64,3 respectievelijk 56,2. Voor Centrum komen er gemiddeld 36,2 keuzes binnen bereik wanneer je die ruimere afstand toelaat. Bij Knutteldorp is die toevoeging 50,1. Je kunt zulke gemiddelden niet aftrekken van een adressenlijst om precies zoveel nieuwe concurrenten aan te wijzen. Dezelfde zaak kan vanuit beide buurten bereikbaar zijn.

De route naar grote supermarkten ernaast

Een andere aankoop geeft een ander beeld. De dichtstbijzijnde grote supermarkt lag voor inwoners van Centrum op gemiddeld 0,3 km. Die route was langer vergeleken met de 0,1 km naar overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen. Voor Knutteldorp horen bij dezelfde vergelijking 0,9 km en 0,7 km. Kijk nu naar de kinderdagverblijf. De afstand ernaartoe bedroeg 0,3 km vanuit Centrum en 0,3 km vanuit Knutteldorp. Dit zijn losse bestemmingen gemeten vanaf woningen. Wie vanuit een kinderdagverblijf vertrekt moet de route naar de winkel zelf nalopen.

Wie woont er in Centrum en Knutteldorp?

In Centrum woonden volgens de kerncijfers 2.980 mensen in een buurt met 1.995 particuliere huishoudens. 1.385 van die huishoudens bestonden uit één persoon, ongeveer 69,4%. In Knutteldorp kwamen 505 eenpersoonshuishoudens op 915 huishoudens uit, oftewel 55,2%. De buurt met de meeste inwoners binnen deze selectie was Centrum, met 2.980 inwoners. De cijfers maken zichtbaar van welke bewoners de afstandsmeting uitgaat. Of een huishouden een kleine dagelijkse boodschap wil kopen, vraagt een afzonderlijke waarneming op het tijdstip waarop jij wilt openen.

Waar staat Knutteldorp tussen de andere buurten van Deventer?

De middelste waarneming in een rangschikking van 61 bruikbare buurten in Deventer ligt bij Rollecatekwartier, met 0,6 km naar de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. Rond een kwart van de reeks staat Noordenbergsingel (0,4 km), rond driekwart Het Fetlaer en Spijkvoorder Enk (1,1 km). Elke buurt telt hier eenmaal mee. Van de 61 hebben er 32 een kortere afstand dan de 0,7 km van Knutteldorp. Knutteldorp deelt de waarde met 5 andere buurten. Het verschil tussen de twee kwartielwaarnemingen is 0,7 km. Leg de spreiding binnen Binnenstad van 0,6 km ernaast voordat je deze wijk als doorsnee voorbeeld van Deventer kiest.

Zoek een tweede vertrekpunt met vergelijkbaar bereik. Noorderplein komt buiten de onderzoekswijk qua route naar de winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen het dichtst bij Centrum. Het verschil bedraagt 0 km. Voor een grote supermarkt zijn de bijbehorende gemiddelden 0,4 km in Noorderplein en 0,3 km in Centrum. Kijk je naar de kinderdagverblijf, dan krijg je 0,3 km tegenover 0,3 km. De alternatieve aankoop bij een grote supermarkt levert minstens zoveel verschil op als de afstand tot de kinderdagverblijf. Vraag mensen in Noorderplein daarom welke winkel of zaak ze in werkelijkheid als alternatief zien.

Een tweede observatieplek voor een buurtgerichte winkelformule

Gebruik de wijkwaarde van 0,3 km als praktische scheidslijn voor de veldproef. In 4 van de 7 opgenomen buurten ligt de gemiddelde route naar een winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen op of onder deze waarde. Deze selectie omvat samen 3.850 particuliere huishoudens en bevat Centrum, Singel, Bergkwartier. De andere 3 buurten omvatten 1.690 huishoudens. Deze groepen zijn ruimtelijke referenties voor een buurtgerichte winkelformule. De eerste groep kan op papier dichtbij wonen terwijl een onhandige oversteek juist op het beoogde bezoekmoment veel tijd kost.

Een praktische proef voor Binnenstad

Begin je eerste ronde in Centrum, waar je bij een bereik van 1 kilometer gemiddeld 28,1 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen als vertrekpunt hebt. Neem een bestaande boodschappenlijst als startpunt en laat een bewoner de route beschrijven die hij vorige week werkelijk aflegde. Controleer daarna openingstijden en fietsverbindingen. Leg een terugkerende omweg met een concrete aankoop vast voordat je het als ontbrekend aanbod op een kaart zet. Herhaal diezelfde proef in Knutteldorp en noteer naast de routeafstand één omstandigheid die anders was. Bewaar de datum van beide rondes bij de wijkcode WK015001 zodat een volgende lezer de historische tabel kan terugvinden en de meting buiten opnieuw kan uitvoeren.

Vragen voor het vervolg

• Welke bestaande bestemming in Centrum lost dezelfde aankoopvraag al op?
• Hoe verschilt de werkelijke route op jouw openingstijd in Knutteldorp?
• Wat moet je eerst buiten meten voordat je voor een buurtgerichte winkelformule een besluit neemt?

Bronnen

• Afstand tot voorzieningen en aanbod binnen bereik, buurten en wijken 2024 · CBS
• Kerncijfers van huishoudens en gebieden, 2024 · CBS
• Hoe de afstand tot voorzieningen wordt berekend · CBS